Bilimsel araştırmalar, yapay zekâ tarafından üretilen sahte içeriklerin yalnızca dezenformasyon oluşturmadığını, aynı zamanda bireylerin bilişsel süreçlerini de etkilediğini ortaya koyuyor. 2026’da yayımlanan çeşitli akademik incelemelerde, deepfake içeriklerin insanların hafızasını, karar alma süreçlerini ve duygusal tepkilerini manipüle edebildiği belirtildi. Araştırmacılar, özellikle görsel ve işitsel materyallere duyulan doğal güvenin artık ciddi biçimde aşındığını vurguluyor.
Uzmanlara göre tehlike yalnızca sahte videolarla sınırlı değil. Yapay zekâ destekli sohbet sistemlerinin insanlarda duygusal bağ hissi oluşturması da gerçeklik algısında yeni kırılmalar yaratıyor. Psikoloji alanında yayımlanan güncel çalışmalarda, bazı kullanıcıların AI sistemlerini "arkadaş", "danışman" hatta "duygusal partner" gibi görmeye başladığı ifade edildi. Özellikle yalnızlık yaşayan bireylerde yapay zekâ ile kurulan bağın gerçek sosyal ilişkilerin yerini alma riskine dikkat çekiliyor.
Araştırmalar, insanların sahte içerikleri ayırt etme konusunda düşündükleri kadar başarılı olmadığını da gösteriyor. Deepfake videolar üzerine yapılan deneylerde katılımcıların önemli bölümünün yapay içerikleri gerçek sanarak değerlendirdiği, hatta birçok kişinin kendi ayırt etme becerisini olduğundan yüksek gördüğü tespit edildi. Bu durumun, seçim süreçlerinden finansal dolandırıcılığa kadar geniş bir alanda toplumsal risk oluşturabileceği değerlendiriliyor.
Dünya Ekonomik Forumu tarafından yayımlanan son değerlendirmelerde de sentetik medya teknolojilerinin demokratik süreçler açısından büyüyen bir tehdit haline geldiği belirtildi. Raporda, yalnızca sahte içeriklerin değil, "her şeyin sahte olabileceği" düşüncesinin de toplumsal güveni çökerten yeni bir krize sebep olduğu ifade edildi. Uzmanlar, insanların artık gerçek görüntülere bile şüpheyle yaklaşmaya başladığını ve bunun uzun vadede bilgi düzenini zayıflatabileceğini belirtiyor.
Öte yandan bazı araştırmacılar, yapay zekânın insan psikolojisi üzerindeki etkisinin henüz tam olarak ölçülemediğini ve mevcut sürecin yalnızca başlangıç aşamasında olduğunu düşünüyor. Özellikle sürekli yapay zeka etkileşimi yaşayan bireylerde gerçek ile kurgu arasındaki sınırların bulanıklaşabileceği, dijital manipülasyonun ise gelecekte daha sofistike hale geleceği öngörülüyor. Bu nedenle birçok ülkede medya okuryazarlığı, deepfake tespiti ve yapay zekâ düzenlemeleri konusunda yeni çalışmalar gündeme geliyor. (İLKHA)
